Przejdź do treści 
Bliska osoba pozostawiła majątek komuś innemu albo jeszcze za życia przekazała najważniejsze składniki majątku w darowiźnie? Możliwe, że przysługuje Ci zachowek. Jego wysokość zależy nie tylko od wartości spadku, lecz także od sytuacji rodzinnej, wcześniejszych darowizn i tego, co już otrzymałeś.
Kancelaria Adwokacka Karoliny Karlińskiej-Markiewicz w Warszawie pomaga ustalić prawo do zachowku, obliczyć należną kwotę i dochodzić zapłaty. Reprezentujemy również osoby, od których żąda się zachowku — sprawdzamy podstawy roszczenia, wyliczenia oraz możliwości obrony. Wspieramy klientów w negocjacjach i przed sądem.
ochrona praw najbliższych
Zachowek chroni interesy majątkowe najbliższych członków rodziny spadkodawcy. Jeśli uprawniony nie otrzymał należnej mu wartości w przewidziany prawem sposób, może żądać zapłaty kwoty potrzebnej do pokrycia lub uzupełnienia zachowku. Roszczenie dotyczy pieniędzy — nie daje automatycznie udziału we własności mieszkania ani prawa do wybranego przedmiotu ze spadku.
Do kręgu uprawnionych należą zstępni, czyli dzieci, wnuki i dalsi potomkowie, małżonek oraz rodzice spadkodawcy, jeżeli w danej sytuacji byliby powołani do dziedziczenia z ustawy. Nie oznacza to, że wszyscy otrzymują zachowek jednocześnie. Przykładowo rodzice zmarłego nie są uprawnieni, gdy przy dziedziczeniu ustawowym wyprzedzałyby ich jego dzieci.
Zachowek nie przysługuje rodzeństwu ani partnerowi pozostającemu ze zmarłym w związku nieformalnym tylko z racji tej relacji. Przy ocenie uprawnień trzeba również uwzględnić m.in. skuteczne wydziedziczenie, niegodność dziedziczenia, zrzeczenie się praw oraz skutki odrzucenia spadku.
Sprawy o zachowek są częścią naszej pomocy obejmującej prawo spadkowe.
obliczenie należnej kwoty
Co do zasady zachowek wynosi połowę wartości udziału spadkowego, który przypadłby uprawnionemu przy dziedziczeniu ustawowym. Jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo uprawniony zstępny jest małoletni, wynosi dwie trzecie wartości tego udziału. Przesłanki te ocenia się na chwilę otwarcia spadku. Sam wiek emerytalny lub orzeczenie o niepełnosprawności nie oznaczają automatycznie trwałej niezdolności do pracy.
Odpowiedź na pytanie, ile procent wynosi zachowek, nie sprowadza się więc do 50% albo 66,67% całego majątku. Najpierw trzeba ustalić udział danej osoby, następnie podstawę obliczenia, a na końcu uwzględnić przysporzenia zaliczane na jej zachowek.
Załóżmy, że ojciec pozostawił żonę oraz dwoje pełnoletnich dzieci, a cały spadek przekazał w testamencie żonie. Podstawa obliczenia zachowku wynosi 900 000 zł. Nie było darowizn ani innych przysporzeń wymagających rozliczenia, a dzieci są zdolne do pracy.
Przy dziedziczeniu ustawowym każdemu z dzieci przypadłaby jedna trzecia spadku. Zachowek każdego z nich wynosi zatem:
900 000 zł × 1/3 × 1/2 = 150 000 zł.
Gdyby uprawnione dziecko było małoletnie w chwili śmierci ojca, przy tych samych założeniach jego zachowek wynosiłby 200 000 zł. To przykład obliczeniowy — w konkretnej sprawie wynik mogą zmienić darowizny, długi lub wcześniejsze zaspokojenie uprawnionego.
Punktem wyjścia jest wartość aktywów spadku pomniejszona o długi uwzględniane przy obliczaniu zachowku. Następnie dolicza się wskazane w ustawie darowizny i zapisy windykacyjne, a w odpowiednich przypadkach także przysporzenia związane z fundacją rodzinną. Zapisów zwykłych i poleceń nie odlicza się tak jak typowych długów.
Jeżeli nieruchomość należała do majątku wspólnego rodziców, do spadku po jednym z nich nie wchodzi automatycznie całe mieszkanie. Trzeba ustalić udział należący do zmarłego. Wycena wymaga też rozróżnienia stanu majątku i właściwej daty cen; historyczna kwota z aktu notarialnego nie zawsze wystarczy.
Przekazanie mieszkania lub oszczędności za życia może wpłynąć na zachowek nawet wtedy, gdy po śmierci darczyńcy w spadku pozostało niewiele. Dotyczy to również dziedziczenia ustawowego. Brak testamentu nie wyklucza roszczenia o uzupełnienie zachowku.
Nie istnieje zasada, że każda darowizna „znika” z rozliczenia po 10 latach. Wyłączenie dotyczące darowizn dokonanych dawniej niż 10 lat przed śmiercią spadkodawcy odnosi się do osób niebędących spadkobiercami ani uprawnionymi do zachowku. Przy innych obdarowanych także wcześniejsza darowizna może zostać uwzględniona. Trzeba sprawdzić rzeczywisty status danej osoby, a nie tylko stopień pokrewieństwa.
Nie dolicza się drobnych darowizn zwyczajowo przyjętych w danych stosunkach. Ustawa przewiduje też szczególne wyłączenia związane m.in. z datą zawarcia małżeństwa lub okresem, w którym spadkodawca nie miał jeszcze zstępnych. Darowiznę wycenia się co do zasady według stanu jej przedmiotu z chwili przekazania i cen z chwili ustalania zachowku.
Darowizna na rzecz uprawnionego może zostać zaliczona na jego zachowek. Jeśli pokrywa całą należną wartość, dodatkowe roszczenie nie powstanie. Jeśli pokrywa ją częściowo, możliwe jest żądanie uzupełnienia. Dlatego analizujemy przysporzenia otrzymane przez obie strony sporu, a nie tylko darowiznę dla osoby, którą klient zamierza pozwać.
Ustalamy sytuację rodzinną, treść testamentu, skład i wartość majątku oraz darowizny. Sprawdzamy, czy potrzebne jest stwierdzenie nabycia spadku i jakimi dokumentami można wykazać dziedziczenie. Ocenę obejmuje też termin przedawnienia i ustalenie właściwej osoby zobowiązanej do zapłaty.
Przygotowujemy uzasadnione żądanie zapłaty i przedstawiamy sposób obliczenia kwoty. Jeżeli są warunki do porozumienia, negocjujemy wysokość świadczenia, terminy, raty oraz zabezpieczenie wykonania ugody. Rozmowy ugodowe wymagają równoczesnego pilnowania przedawnienia.
Gdy nie dochodzi do porozumienia, przygotowujemy pozew i reprezentujemy klienta w postępowaniu. Osobom pozwanym pomagamy zweryfikować żądanie, przygotować odpowiedź na pozew i zgłosić odpowiednie zarzuty. W obu przypadkach istotna jest rzetelna ocena dowodów, wartości majątku i zakresu odpowiedzialności.
omów swoją sytuację
Potrzebujesz pomocy adwokata w sprawie zachowku?
Zgłoś się, jeśli chcesz sprawdzić prawo do zapłaty albo otrzymałeś wezwanie lub pozew. Podczas konsultacji omówimy podstawy żądania, dostępne dokumenty i możliwe rozwiązania.
terminy dochodzenia roszczeń
Roszczenia z tytułu zachowku podlegają przedawnieniu. Początek biegu terminu zależy od podstawy odpowiedzialności:
Ogłoszenie testamentu to czynność formalna, której dokonuje sąd lub notariusz. Nie należy utożsamiać jej z dniem znalezienia dokumentu czy przeczytania go przez rodzinę. Przy obliczaniu końca przedawnienia uwzględnia się również zasadę końca roku kalendarzowego, możliwe zawieszenie lub przerwanie biegu terminu oraz, w starszych sprawach, przepisy przejściowe.
Samo wysłanie wezwania do zapłaty nie przerywa biegu przedawnienia. Nie warto odkładać analizy terminów do zakończenia rozmów rodzinnych ani zakładać, że każde toczące się postępowanie spadkowe automatycznie chroni roszczenie. Skutek konkretnych czynności trzeba ocenić osobno.
testament i rozporządzenia za życia
Ważny testament przekazujący cały spadek jednej osobie nie wyłącza sam przez się zachowku pozostałych uprawnionych. Dochodzenie zapłaty często nie wymaga podważania ostatniej woli. Jeżeli jednak istnieją wątpliwości dotyczące formy dokumentu lub świadomości testatora, odrębnie analizujemy możliwość podważenia testamentu.
Skuteczne wydziedziczenie pozbawia prawa do zachowku. Musi jednak opierać się na przyczynie dopuszczonej w ustawie, wynikającej z treści testamentu. Samo pominięcie osoby w rozrządzeniu majątkiem nie wystarcza. Znaczenie ma także przebaczenie przez spadkodawcę.
Jeżeli zasadność wydziedziczenia jest sporna, jej ocena może nastąpić w sprawie o zachowek. Wydziedziczenie dziecka nie pozbawia automatycznie zachowku jego potomków. Więcej o warunkach i skutkach tej czynności opisujemy na stronie poświęconej wydziedziczeniu.
Rzeczywista, ważna umowa dożywocia ma charakter odpłatny: nabywca nieruchomości zobowiązuje się w zamian do zapewnienia zbywcy dożywotniego utrzymania. Co do zasady nieruchomości przekazanej na tej podstawie nie dolicza się do podstawy zachowku tak jak darowizny.
Nie należy jednak utożsamiać dożywocia z darowizną mieszkania połączoną z ustanowieniem służebności osobistej. O kwalifikacji decydują treść i rzeczywisty charakter czynności. Jeśli pojawiają się zarzuty pozorności lub nieważności umowy, wymagają odrębnego zbadania. Samo niewykonywanie obowiązków przez nabywcę nie zamienia automatycznie dożywocia w darowiznę.
W pierwszej kolejności sprawdza się odpowiedzialność spadkobiercy. Gdy nie można od niego uzyskać należnego zachowku, ustawa przewiduje możliwość dochodzenia uzupełnienia od zapisobiercy windykacyjnego, a następnie — przy spełnieniu odpowiednich przesłanek — od obdarowanego. Szczególne reguły dotyczą fundacji rodzinnej i osób, które otrzymały mienie po jej rozwiązaniu.
Nie każda osoba, która otrzymała majątek zmarłego, odpowiada w tej samej kolejności i bez ograniczeń. Znaczenie mają m.in. wartość wzbogacenia oraz własne prawo zobowiązanego do zachowku.
Pozew o zachowek w Warszawie składa się wtedy, gdy wynika to z właściwości sądu. W sprawach krajowych decyduje zasadniczo ostatnie miejsce zwykłego pobytu spadkodawcy, a nie adres osoby dochodzącej zapłaty. Przy wartości przedmiotu sporu do 100 000 zł włącznie sprawę rozpoznaje sąd rejonowy, a powyżej tej kwoty — sąd okręgowy. Sprawy z elementem zagranicznym wymagają dodatkowej oceny jurysdykcji i prawa właściwego.
Zasady właściwości określają art. 17 i 39 Kodeksu postępowania cywilnego.
Na koszty mogą składać się wynagrodzenie adwokata, opłata od pozwu, zaliczki na opinie biegłych i inne wydatki związane z dowodami. W sprawach dotyczących nieruchomości istotnym elementem bywa wycena majątku. Trzeba też uwzględnić ryzyko zwrotu kosztów przeciwnikowi, zależnie od wyniku procesu.
Honorarium określamy po ustaleniu zakresu zlecenia i stopnia skomplikowania sprawy. Oddzielnie można zlecić konsultację, przygotowanie pisma lub prowadzenie postępowania. Zasady wyceny opisujemy w cenniku usług kancelarii.
powiązane sprawy
undefined
Nie. Roszczenie o zachowek po danej osobie nie powstaje za jej życia. Darowizna przekazana jednemu dziecku może mieć znaczenie po śmierci rodzica, ale nie daje pozostałym dzieciom od razu prawa do żądania zachowku.
Nie. Zachowek oblicza się od wartości udziału ustawowego i właściwej podstawy rozliczenia. Jeśli mieszkanie było wspólną własnością rodziców, dodatkowo trzeba ustalić udział należący do zmarłego. Wynikiem obliczenia jest kwota pieniężna, a nie automatyczne nabycie części mieszkania.
Tak. Zobowiązany może żądać odroczenia płatności, rozłożenia świadczenia na raty, a w wyjątkowych przypadkach jego obniżenia. Sąd uwzględnia sytuację osobistą i majątkową obu stron. Nie jest to automatyczne następstwo braku oszczędności. Podstawę stanowi art. 997¹ Kodeksu cywilnego.
Nie. Dział spadku służy podziałowi majątku między spadkobierców. Roszczenie o zachowek dotyczy zapłaty kwoty chroniącej uprawnionego. Nawet osoba dziedzicząca z ustawy może w określonych okolicznościach dochodzić uzupełnienia zachowku, jeśli otrzymane przysporzenia nie pokrywają należnej wartości.
Przydatne są: testament i protokół jego ogłoszenia, dokument potwierdzający dziedziczenie, odpis aktu zgonu, dokumenty wykazujące pokrewieństwo, umowy darowizn lub dożywocia, informacje o majątku i długach oraz otrzymane wezwania i pisma sądowe. Jeśli nie masz części dokumentów, przygotuj listę znanych faktów i wskaż, gdzie dokumenty mogą się znajdować.
Sprawy o zachowek — pomoc w Warszawie
Przyjmujemy w Kancelarii Adwokackiej Karoliny Karlińskiej-Markiewicz przy ul. Pankiewicza 1 lok. 11 w Śródmieściu. Umów konsultację, aby ustalić, jakie masz uprawnienia lub obowiązki i jak przygotować się do dalszych działań.
opinie klientów
Sprawdź, jak klienci oceniają kontakt z kancelarią i otrzymane wsparcie prawne.
lat doświadczenia
prowadzonych spraw
Zadowolonych Klientow
Napisz, czy chcesz dochodzić zapłaty, czy otrzymałeś żądanie od innej osoby. Podaj datę śmierci spadkodawcy, a jeśli ją znasz — także datę ogłoszenia testamentu. Informacja o toczącym się postępowaniu i terminach wskazanych przez sąd pomoże ustalić pilność sprawy.
Napisz krótko, czego dotyczą Twoje wątpliwości i czy otrzymałeś już korespondencję z sądu. Jeśli w piśmie wskazano termin, podaj go w wiadomości. Skontaktujemy się, aby ustalić termin konsultacji i sposób przekazania dokumentów.
Optimized by Seraphinite Accelerator
