Testament jest dokumentem rozporządzającym majątkiem testatora na wypadek jego śmierci. Dziedziczenie testamentowe ma pierwszeństwo przed dziedziczeniem z mocy ustawy. Wraz z ubezwłasnowolnieniem dochodzi do utraty zdolności do czynności prawnych, co prowokuje pytanie: czy osoba ubezwłasnowolniona może sporządzić testament?
W myśl art. 944 KC testament sporządzić i odwołać może tylko osoba mająca pełną zdolność do czynności prawnych. Czynności tej nie można dokonać przez przedstawiciela. Dlatego jeżeli testament zostanie sporządzony przez osobą nieposiadającą pełnej zdolności do czynności prawnych (np. przez osobę ubezwłasnowolnienia), to nie niesie on żadnych skutków prawnych.
Dlaczego tak się dzieje? Osoba ubezwłasnowolniona nie jest w stanie samodzielnie pokierować swoim postępowaniem ani dysponować majątkiem. Sporządzenie testamentu jest czynnością prawną, która zgodnie z obowiązującym prawem wymaga działania samego spadkodawcy i nie przewiduje możliwości dokonania jej przez przedstawiciela.
Co do zasady, jeśli oświadczenie woli w postaci testamentu zostanie złożone w momencie, gdy spadkodawca posiada zdolność do czynności prawnych, to dokument będzie wywierał skutki prawne nawet jeśli w późniejszym czasie dojdzie do ubezwłasnowolnienia. Należy przy tym pamiętać, że zgodnie z art. 944 KC po utracie zdolności do czynności prawnych nie można odwołać testamentu, który sporządzono przed ubezwłasnowolnieniem.
Jak wygląda dziedziczenie w przypadku osoby ubezwłasnowolnionej? Jeśli ktoś sporządził testament przed ubezwłasnowolnieniem, to jest on skuteczny. W innym przypadku majątek dziedziczony jest z mocy ustawy.
