W sytuacji zawarcia małżeństwa pomimo przesłanek wyłączających dopuszczalność jego zawarcia wymienionych w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym istnieje możliwość unieważnienia związku małżeńskiego. Jaki wygląda ta procedura?
W sprawach o unieważnienie małżeństwa orzeka sąd okręgowy właściwy dla ostatniego wspólnego miejsca zamieszkania stron, o ile chociaż jedno z małżonków w dalszym ciągu w tym okręgu zamieszkuje. W innym wypadku właściwy jest sąd okręgowy działający w obrębie miejsca zamieszkania pozwanego.
Opłata od pozwu o unieważnienie małżeństwa ma stałą wysokość – 200 zł (art. 27 Ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Kto może wystąpić z pozwem o unieważnienie małżeństwa? W zależności od tego, która przeszkoda małżeńska została naruszona mogą to być:
- małżonkowie,
- dzieci,
- prokurator,
- każdy, kto posiada interes prawny.
O czym orzeka sąd i jakie skutki wywołuje unieważnienie małżeństwa?
Sąd, podobnie jak w wyroku rozwodowym, orzeka o władzy rodzicielskiej, kontaktach z dziećmi, alimentach, sposobie korzystania z wspólnego mieszkania. W sytuacji, gdy nie wywołuje to nadmiernej zwłoki w postępowaniu, może podzielić zgromadzony wspólnie majątek.
Unieważnienie małżeństwa powoduje dwa typy skutków prawnych:
- retroaktywne (mające moc wsteczną):
- powrót małżonków do stanu cywilnego sprzed zawarcia małżeństwa (brak statusu rozwodnika),
- powrót do poprzedniego nazwiska małżonka, który wskutek zawarcia małżeństwa zmienił nazwisko,
- ustanie stosunku powinowactwa,
- ustanie osobistych praw i obowiązków małżeńskich.
- nieretroaktywne (niemające mocy wstecznej):
- aktualne pozostają stosunki pomiędzy rodzicami i ich wspólnymi dziećmi,
- a także stosunki majątkowe pomiędzy małżonkami.
