Wydziedziczenie to pozbawienie osoby uprawnionej prawa do zachowku w testamencie, z przyczyn określonych w ustawie. Samo pominięcie kogoś w testamencie nie oznacza wydziedziczenia. W jakich przypadkach można wydziedziczyć uprawnionego? Czy informacje o wydziedziczeniu należy umieścić w testamencie? Jakie są jego skutki?
Aby decyzja dotycząca pozbawienia uprawnionego prawa do zachowku była ostateczna i świadoma należy zapoznać się z instytucją wydziedziczenia.
Czym jest wydziedziczenie?
Zgodnie z art. 1008 Kodeksu Cywilnego wydziedziczenie jest instytucją prawa spadkowego, polegającą na pozbawieniu zstępnych, małżonka lub rodziców prawa do zachowku w określonych przypadkach.
W jakich przypadkach można dokonać wydziedziczenia?
W prawie polskim są jasno wskazane przez ustawodawcę sytuacje, w których spadkodawca może wydziedziczyć osobę uprawnioną do zachowku:
- kiedy uprawniony wbrew woli spadkodawcy postępuje uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego – czyli w sposób powtarzalny, wielorazowo mimo wyrażenia woli zaprzestania przez spadkodawcę, sprzeciwia się zasadom przyjętym za wzorcowe w społeczeństwie, przy czym sam konflikt rodzinny ani samo stwierdzenie uzależnienia nie zastępują oceny ustawowej przesłanki i konkretnych okoliczności;
- gdy uprawniony dopuścił się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci;
- uprawniony uporczywie nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych – chodzi o niezapewnienie potrzebnej pomocy, zaniechanie sprawowania opieki, która jest niezbędna do funkcjonowania spadkodawcy, zerwanie więzi rodzinnych;
Kiedy wydziedziczenie jest skuteczne?

Taka przyczyna musi być rzeczywista i prawdziwa, a brak jej wskazania lub wskazanie przyczyny nieprawdziwej jest równoznaczne z nieważnością wydziedziczenia.
Jak nieważność wydziedziczenia wpływa na ważność testamentu?
W przypadku dokonania nieważnego wydziedziczenia np. przez niewskazanie przyczyny lub wskazanie przyczyny, która nie realizuje znamion wyżej wymienionych przesłanek, nieskuteczność wydziedziczenia sama w sobie nie przesądza o nieważności pozostałych postanowień testamentu. Uprawniony może dochodzić zachowku, jeżeli spełnia pozostałe warunki ustawowe. Odrębnej oceny wymagają podstawy podważenia testamentu.
Jakie skutki niesie przebaczenie przez spadkodawcę uprawnionemu do zachowku?

Jakie są skutki wydziedziczenia?
Osoba wydziedziczona w sposób poprawny i zasadny z kręgu spadkobierców ustawowych nie dziedziczy majątku i zostaje pozbawiona prawa do zachowku. Majątek dziedziczą pozostali spadkobiercy ustawowi, zgodnie z regułami dziedziczenia lub spadkobierca testamentowy.
Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 3 grudnia 2015 r. w sprawie o sygn. akt: III CZP 85/15 dotyczy dziedziczenia ustawowego: udział, który przypadłby wydziedziczonemu dziecku, przypada jego zstępnym. Odrębną zasadę zawiera art. 1011 KC — zstępni wydziedziczonego zstępnego zachowują uprawnienie do zachowku, nawet gdy wydziedziczony przeżył spadkodawcę.
Zamieszczony na niniejszej stronie wpis ma wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowi pomocy prawnej w rozumieniu ustawy Prawo o adwokaturze.
